Bir Markanın Hikâyesi | Bölüm 2: MB&F-M.A.D

Saat dünyasının tarihine bakıldığında çoğu büyük değişimin teknik gelişmeler, yeni mekanizmalar, yeni komplikasyonlar veya üretim anlayışları üzerinden şekillendiği görülür. Ancak bazı isimler vardır ki yalnızca yeni bir saat üretmez, insanların saat kavramına bakışını değiştirir. Maximilian Büsser de modern saatçiliğin bu özel isimlerinden biridir. Bugün MB&F adı duyulduğunda akla klasik yuvarlak kasalı, merkezde ibreleri bulunan geleneksel saatler gelmez. Bunun yerine uzay araçlarını, savaş uçaklarını, deniz canlılarını, mekanik yaratıkları ve çocukluk hayallerinden çıkmış üç boyutlu makineleri andıran saatler düşünülür. Bu nedenle MB&F yalnızca bir saat markası değil, aynı zamanda saatçiliğin sınırlarını zorlayan bir düşünce biçimi olarak görülür. Maximilian Büsser’in hikâyesi de tam olarak burada başlar: Zamanı gösteren bir nesneyi, insanın hayal gücünü harekete geçiren mekanik bir karaktere dönüştürme isteğinde.

Maximilian Büsser 1967 yılında Milano’da dünyaya geldi. İsviçre kökenli ailesi sayesinde farklı kültürlerin etkisiyle büyüdü. Onun çocukluğunu ilginç kılan şey, saatçiliğe doğrudan klasik bir yoldan girmemiş olmasıdır. Pek çok saat ustasının hikâyesinde çocuk yaşta sökülen cep saatleri, aileden gelen saatçilik geleneği veya mekanik parçalarla erken yaşta kurulan ilişki öne çıkar. Büsser’in dünyasında ise saatlerden önce bilim kurgu vardı. Uzay gemileri, otomobiller, savaş uçakları, Japon animeleri, çizgi romanlar ve geleceğin makineleri onun hayal dünyasını şekillendirdi. Daha sonra MB&F modellerine bakıldığında bu çocukluk etkileri açıkça hissedilir. HM4 Thunderbolt’un savaş uçağını andırması, HM6 Space Pirate’ın bilim kurgu evreninden çıkmış gibi görünmesi, HM7 Aquapod’un denizanası benzeri organik yapısı veya HM10 Bulldog’un yaşayan bir mekanik karakter gibi tasarlanması tesadüf değildir. Büsser için saat, yalnızca zamanı gösteren bir araç değil; çocuklukta zihne yerleşen hayallerin yetişkinlikte mekanik forma dönüşmüş halidir.

Maximilian Büsser’in profesyonel kariyeri doğrudan bağımsız saatçiliğin özgür dünyasında başlamadı. Kariyerindeki ilk önemli duraklardan biri Jaeger-LeCoultre bünyesinde geçirdiği yıllardı ve bu dönem onun düşünce yapısını şekillendiren kritik bir öğrenme süreci oldu. 1990’lı yıllar, kuvars krizinin ardından mekanik saatçiliğin yeniden değer kazanmaya başladığı bir dönemdi. Mekanik saatler artık yalnızca zamanı gösteren araçlar olarak değil; mühendislik, miras ve sanatın birleştiği objeler olarak görülmeye başlıyordu. Jaeger-LeCoultre’de yaklaşık yedi yıl boyunca ürün geliştirme, pazarlama ve marka stratejileri alanlarında çalışan Büsser, burada saatçiliğin yalnızca mekanizmadan ibaret olmadığını öğrendi. Teknik olarak mekanizma tasarlayan tarafta yer almasa da bir ürünün başarısının sadece güçlü bir kalibreyle değil, aynı zamanda güçlü bir hikâye, belirgin bir karakter ve kullanıcıyla kurduğu duygusal bağla oluştuğunu gördü. Özellikle Reverso koleksiyonunun yeniden yükselişe geçtiği dönemde bulunması, bir saatin yalnızca bir ürün değil aynı zamanda yeni fikirlerin geliştirilebildiği bir platform olabileceğini anlamasını sağladı. İleride MB&F’nin temel felsefesine dönüşecek birçok düşünce aslında bu yıllarda şekillendi. Bugün MB&F saatlerinde görülen sıra dışı tasarım dili ve mekanik yaklaşımın temelleri, büyük ölçüde Jaeger-LeCoultre döneminde kazandığı bu deneyimlere dayanıyordu.

1998 yılı Maximilian Büsser’in kariyerinde büyük bir kırılma noktası oldu. Henüz genç yaşta Harry Winston Timepieces bölümünün başına geçti. Burada yalnızca bir yönetici gibi davranmadı; saat dünyasının yaratıcı yapısını değiştirecek bir fikrin doğmasına öncülük etti. Bu fikir Opus projesiydi. O dönemde büyük markalar genellikle ürünlerini kendi bünyelerinde geliştiriyor, bağımsız saat ustaları ise sınırlı bir görünürlük alanına sahip oluyordu. Büsser bu düzenin dışına çıkan bir model önerdi. Her yıl bağımsız bir saat ustasına yaratıcı özgürlük tanınacak ve Harry Winston çatısı altında sıra dışı bir saat geliştirilecekti. Bu yaklaşım modern bağımsız saatçiliğin güçlenmesinde önemli bir rol oynadı. Opus projesi sayesinde bağımsız ustalar daha geniş kitleler tarafından tanınmaya başladı, deneysel saatçilik daha görünür hale geldi ve büyük şirketler ile bireysel yaratıcılık arasında yeni bir köprü kuruldu. Büsser burada çok önemli bir sonuca ulaştı: En cesur fikirler her zaman büyük yapılardan değil, özgür düşünen küçük ekiplerden ve bağımsız zihinlerden doğuyordu.

2005 yılında Maximilian Büsser kurumsal kariyerini geride bırakarak kendi markasını kurdu. Bu markanın adı MB&F oldu; yani Maximilian Büsser and Friends. İsmin sonundaki “Friends” kelimesi basit bir detay değil, markanın bütün ruhunu anlatan en önemli unsurdu. Büsser kendisini hiçbir zaman tek başına çalışan bir dâhi gibi konumlandırmak istemedi. Ona göre iyi bir saat, farklı disiplinlerden insanların bir araya gelmesiyle ortaya çıkıyordu. Saat ustaları, mühendisler, tasarımcılar, sanatçılar ve mekanik uzmanları aynı yaratıcı süreçte buluşmalıydı. MB&F bu nedenle kendisini klasik anlamda bir saat üreticisi olarak değil, bir “Horological Concept Laboratory” yani horolojik konsept laboratuvarı olarak tanımladı. Bu ifade, markanın sıradan saat üretme iddiasında olmadığını gösteriyordu. MB&F için amaç yalnızca zamanı göstermek değil, zamanı gösteren nesnenin ne olabileceğini yeniden düşünmekti.

MB&F’nin ilk büyük çıkışı 2007 yılında tanıtılan Horological Machine No.1, yani HM1 ile geldi. Bu model, dönemin saat dünyasında oldukça güçlü bir etki yarattı çünkü geleneksel saat tasarımına neredeyse hiç benzemiyordu. Klasik yuvarlak kasa, merkezde ibreler ve tanıdık kadran düzeni yerine üç boyutlu, mekanik yoğunluğu yüksek ve heykelsi bir yapı sunuyordu. HM1, MB&F’nin ne yapmak istediğini açıkça gösteren ilk ciddi manifestoydu. Bu saat, “Ben geleneksel bir saat değilim” diyordu. Ardından gelen HM2, HM3, HM4 Thunderbolt, HM6 Space Pirate, HM7 Aquapod ve HM10 Bulldog gibi modeller bu yaklaşımı daha da ileri taşıdı. Her model belirli bir fikrin, anının veya hayalin mekanik yorumuydu. HM4 savaş uçağı estetiğini bileğe taşırken, HM6 bilim kurgu dünyasından gelen organik bir uzay gemisi hissi yaratıyordu. HM7 denizanası formunu mekanik bir düzene dönüştürüyor, HM10 ise adeta gözleri ve çenesi olan mekanik bir canlı gibi davranıyordu. Bu saatlerin temel amacı yalnızca zamanı göstermek değildi; izleyicide şaşkınlık, merak ve duygusal tepki uyandırmaktı.

MB&F’nin en ilginç yönlerinden biri, tasarım ve mekanizma arasındaki ilişkinin klasik saatçilikten farklı kurulmasıdır. Geleneksel üretimde çoğu zaman önce mekanizma belirlenir, ardından bu mekanizmanın etrafına uygun bir kasa ve kadran tasarlanır. MB&F’de ise çoğu zaman önce fikir gelir. Bir uçak, bir uzay aracı, bir canlı veya geçmişe ait hayali bir saat fikri ortaya çıkar; daha sonra mekanik yapı bu fikre hizmet edecek şekilde geliştirilir. Bu nedenle MB&F saatlerinde mekanizma yalnızca içte çalışan görünmez bir sistem değildir. Mekanizma tasarımın merkezindedir, hatta çoğu zaman tasarımın kendisidir. Balans, rotor, köprüler, gösterge diskleri ve komplikasyonlar saklanmak yerine sahneye çıkarılır. MB&F saatlerinde mekanik yapı, bir vitrindeki teknik unsur gibi değil, bir hikâyenin karakteri gibi kullanılır. Bu da markayı geleneksel haute horlogerie ile mekanik sanat arasında özel bir noktaya yerleştirir.

2011 yılında MB&F beklenmedik bir yön değişikliği yaptı ve Legacy Machine serisini tanıttı. İlk bakışta bu koleksiyon Horological Machine serisine göre çok daha klasik görünüyordu. Yuvarlak kasalar, daha dengeli kadran yapıları ve geleneksel saatçiliğe yakın estetik öğeler dikkat çekiyordu. Ancak Legacy Machine aslında klasikleşme hamlesi değildi. Bu seri, Büsser’in farklı bir sorusundan doğdu: Eğer MB&F 19. yüzyılda kurulmuş olsaydı nasıl saatler yapardı? Bu fikir, geçmişe nostaljik bir dönüşten çok alternatif bir tarih kurgusuydu. Legacy Machine No.1’in kadran üzerinde havada asılı gibi duran büyük balansı, geleneksel saatçiliğin merkezinde yer alan bir parçayı saklamak yerine başrole taşıyordu. Bu, MB&F’nin ruhunu koruyan ama daha klasik bir dil kullanan son derece güçlü bir tasarım hamlesiydi. Daha sonra Legacy Machine Perpetual, Legacy Machine Split Escapement, Legacy Machine FlyingT ve Legacy Machine Sequential gibi modeller bu koleksiyonu markanın en önemli sütunlarından biri haline getirdi.

Legacy Machine koleksiyonunun en dikkat çekici modellerinden biri Legacy Machine Perpetual oldu. Perpetual calendar yani sonsuz takvim komplikasyonu saatçiliğin en prestijli mekanik alanlarından biridir. Ancak geleneksel perpetual calendar sistemleri kullanıcı hatalarına karşı hassas olabilir ve mekanik olarak oldukça karmaşık çözümler içerir. MB&F bu komplikasyonu yalnızca estetik olarak değil, mimari olarak da yeniden düşünmeye çalıştı. Burada amaç klasik bir komplikasyonu olduğu gibi tekrar etmek değil, onun kullanım mantığını ve mekanik düzenini daha çağdaş bir bakışla ele almaktı. Bu yaklaşım MB&F’nin yalnızca tasarımda değil, teknik düşüncede de farklılaştığını gösterdi. Çünkü marka çoğu zaman dış görünüşüyle konuşulsa da arka planda ciddi mühendislik ve yüksek saatçilik bilgisi bulunur. MB&F’nin en güçlü taraflarından biri de budur: Çılgın görünen fikirlerin arkasında oldukça disiplinli bir mekanik akıl vardır.

Maximilian Büsser’in dünyasında saatler hiçbir zaman tek başına bir kategori olarak kalmadı. Onun için saat, daha geniş bir mekanik sanat anlayışının parçasıydı. Bu düşüncenin en somut yansımalarından biri M.A.D.Gallery oldu. M.A.D. burada Mechanical Art Devices anlamına gelir. Bu galeri anlayışında yalnızca saatler değil, kinetik heykeller, mekanik objeler, tasarım nesneleri ve farklı disiplinlerden gelen hareketli sanat eserleri de yer aldı. Bu yaklaşım MB&F’nin saatçiliği nasıl gördüğünü anlamak açısından önemlidir. Büsser için saat, mücevher gibi pasif bir lüks nesne değil; hareket eden, yaşayan, tepki veren ve izleyiciyle ilişki kuran bir mekanik objedir. M.A.D.Gallery bu düşünceyi saat dışındaki alanlara da taşıdı ve MB&F evreninin yalnızca bilekte taşınan saatlerden oluşmadığını gösterdi.

Yıllar içinde MB&F büyük bir hayran kitlesi oluşturdu. Ancak markanın saatleri oldukça yüksek fiyat seviyelerinde olduğu için bu dünyaya ulaşmak herkes için mümkün değildi. İnsanlar MB&F’nin tasarım dilini, hikâyesini ve cesaretini seviyordu fakat bu saatlere sahip olmak çoğu koleksiyoner için erişilmesi zor bir hayaldi. M.A.D. Editions tam da bu noktada ortaya çıktı. İlk model olan M.A.D.1 başlangıçta ticari bir ürün olarak düşünülmedi. Asıl amaç, MB&F ile uzun yıllar çalışan tedarikçilere ve markaya katkı sağlayan yakın çevreye teşekkür etmekti. Ancak saat sosyal medyada görülmeye başladığında büyük bir ilgi oluştu. Çünkü M.A.D.1, MB&F’nin çılgın ruhunu çok daha ulaşılabilir bir seviyeye taşıyordu. Yan taraftan okunan zaman göstergesi, dönen rotor yapısı ve alışılmışın dışındaki tasarım dili, onu klasik giriş seviyesi saatlerden tamamen ayırıyordu. M.A.D.1’in başarısı, insanların yalnızca prestijli komplikasyonlara değil, güçlü karaktere ve yaratıcı tasarıma da büyük ilgi duyduğunu gösterdi.

M.A.D.1’in gördüğü ilgi, M.A.D. Editions’ın tek seferlik bir teşekkür projesinden daha fazlasına dönüşmesini sağladı. Farklı renk versiyonları, daha ince yorumlar ve yeni modellerle M.A.D. kendi karakterini oluşturmaya başladı. M.A.D.1 Blue, Red ve Green gibi versiyonlar, tasarımın farklı duygularla nasıl değişebileceğini gösterdi. Daha sonra M.A.D.1S ile daha ince ve daha rafine bir yapı ortaya çıktı. M.A.D.2 ise bu evreni başka bir noktaya taşıdı. Bu modelde 1990’ların DJ kültürü, müzik sahnesi, plak estetiği ve gece hayatı etkileri öne çıktı. Böylece M.A.D. yalnızca “daha uygun fiyatlı MB&F” gibi görülmekten çıktı ve kendi kültürel referansları olan ayrı bir yaratıcı alan haline geldi. Bu çok önemliydi çünkü M.A.D. Editions’ın başarısı, MB&F evreninin farklı fiyat seviyelerinde de aynı hayal gücünü taşıyabileceğini kanıtladı.

Maximilian Büsser’in gerçek mirasını yalnızca ürettiği saatlerin sayısıyla veya markasının ticari başarısıyla ölçmek eksik olur. Onun asıl etkisi, saat dünyasına sorduğu sorularda saklıdır. Bir saat neden yuvarlak olmak zorunda? Mekanizma neden saklanmalı? Zaman göstergesi neden her zaman merkezdeki ibrelerle yapılmalı? Bir saat neden bir uçak, bir uzay gemisi, bir hayvan veya mekanik bir heykel gibi düşünülmesin? Bu sorular MB&F’nin temelini oluşturur. Büsser geleneksel saatçiliği reddetmek yerine onu başka bir hayal gücüyle yeniden yorumlamıştır. Bu nedenle MB&F hem geleneksel haute horlogerie ile bağlantılıdır hem de ondan bilinçli şekilde ayrılır. Markanın en önemli başarısı da tam olarak burada yatar: Mekanik saatçiliğin geçmişine saygı duyarken geleceğe çocukluk hayallerinin cesaretiyle bakmak.

Bugün MB&F ve M.A.D. birlikte düşünüldüğünde karşımıza yalnızca iki farklı ürün seviyesi çıkmaz. Karşımıza Maximilian Büsser’in saatçiliğe dair bütün felsefesi çıkar. MB&F bu felsefenin en yüksek, en karmaşık ve en sanatsal ifadesidir. M.A.D. Editions ise aynı ruhun daha ulaşılabilir, daha oyunbaz ve daha topluluk odaklı tarafıdır. İkisinin ortak noktası, saati yalnızca zamanı gösteren bir araç olarak görmemeleridir. Bu dünyada saat, bir hikâye anlatıcısıdır. Bazen bir savaş uçağına dönüşür, bazen bir uzay gemisine, bazen mekanik bir canlıya, bazen de geçmişte hiç yaşanmamış alternatif bir saatçilik tarihine. Maximilian Büsser’in saat dünyasına bıraktığı en önemli miras da belki budur: Saatin ne olduğunu değil, ne olabileceğini düşünmeye zorlamak. Çünkü MB&F’ye bakarken insan yalnızca zamanı görmez. Bir fikri, bir hayali ve mekanik dünyaya duyulan saf tutkuyu görür.